A: Acceptance

Acceptance is the first step towards transformation. Every change, every transformation has to start from a baseline which can only be set up after acceptance. Once we accept the situation and the reality, and more importantly once we accept ourselves, the process of transformation becomes a meaningful one. As it is often said, we cannot change what we do not accept.

First and foremost part of acceptance is to accept oneself. Everyone is unique. But at the same time, everyone has a scope to improve. True essence of accepting oneself is comparing with own self and improving thereafter. Self acceptance helps to avoid the comparison with others and helps avoiding inferiority complex.

A big part of self-acceptance is forgiving oneself. It is natural to make mistakes. But one should start seeing the mistakes as lessons, and try to learn from them. It is strange that many of us forgive others easily, but don’t forgive ourselves. Mention must be made of accepting the tragedies that happen with us. Acceptance makes us strong and gives the courage to fight the tough times.

Next, we need to accept others as they are. We have certain expectations from our friends, relatives or colleagues, which they may or may not fulfil. In such situations, we cannot alienate them or isolate ourselves. We have to respect them as imperfect individuals. In fact it is a great quality to have as a human being- accepting others as they are.

Finally we need to learn to accept the situations. We cannot entirely control the situations. But once we learn to accept them, we can work on our response towards the situations and do much better. Acceptance helps to reduce the negativity around, and helps to see things more objectively. This is a value that will add a lot of peace and happiness in life. Most important ability in this regard is the ability to accept the failures. Each failure can be a stepping stone towards success if we accept it and work on it.

However we must understand that acceptance does not mean giving up or submission to the reality. It is not quitting and accepting failure as destiny. Rather it is more about recognizing the things that you struggle with an aim to design a more realistic approach to create a path to one’s success. Also it is important to note that acceptance does not necessarily mean approval. Because acceptance recognizes existence and not righteousness.

To sum it up, acceptance opens different opportunities for change. It helps to add the much needed objectivity and rationality in our thinking, and also helps to be more calm and compassionate. The most important battles we fight are the battles those we fight within, and acceptance is key to conquer those battles.

स्वीकृती

स्वीकृती हे परिवर्तनाच्या दृष्टीने उचललेले पहिले पाउल असते. प्रत्येक बदलाची, प्रत्येक परिवर्तनाची सुरुवात करत असताना एक आधारशिला आवश्यक असते. स्वीकृतीशिवाय हि आधारशिला रोवता येऊ शकत नाही. जेव्हा आपण परिस्थितीला, वास्तवाला आणि मुख्यतः स्वतःला स्वीकारतो, तेव्हाच एक अर्थपूर्ण परिवर्तन घडू शकते. एक प्रसिद्ध म्हण आहे- जे आपण स्वीकारत नाही ते आपण बदलू शकत नाही.

सर्वप्रथम आपण स्वतःला स्वीकारले पाहिजे. प्रत्येकजण आपल्या परीने आगळावेगळा आहे. मात्र तरीही प्रत्येकामध्ये सुधारणेसाठी वाव आहे. स्वतःची तुलना स्वतःशी करून सुधारणा घडवून आणणे, हाच खरा स्वतःला स्वीकारण्याचा मार्ग आहे. स्वतःचा स्वीकार केला की इतरांशी केली जाणारी तुलना आणि त्यातून निर्माण होणारा न्यूनगंड यांना दूर सारता येते.

स्वतः ला स्वीकारण्याच्या प्रक्रियेतील महत्त्वाचा भाग स्वतः ला क्षमा करणे हा आहे. चुका या माणसाकडून होतच असतात. पण प्रत्येक चुकीकडे एक धडा म्हणून बघितले पाहिजे. आपण इतरांना सहज माफ करतो पण स्वतः बाबत खूप निष्ठुर असतो, हा मानवाचा विचित्र स्वभाव आहे. आयुष्यात अनेक दुर्घटना घडतात, त्यांचा स्वीकार हा देखील अतिशय महत्त्वाचा भाग आहे. आयुष्यातील या कठीण प्रसंगांना स्वीकारले की त्यांना धैर्याने तोंड देण्याची शक्ती आणि उमेद आपल्यात निर्माण होते.

याशिवाय आपण इतरांना आहे तसे स्वीकारायला शिकले पाहिजे. आपले मित्र, नातलग, सहकारी यांच्याबद्दल आपल्या काही अपेक्षा असतात. त्या कधी कधी पूर्ण होत नाहीत. मात्र या कारणाने आपण त्यांना दूर करू शकत नाही, किंवा स्वत: त्यांच्यापासून नामानिराळे होऊ शकत नाही. कोणतीही व्यक्ती परिपूर्ण नसते. प्रत्येकातील गुणदोषांचा आपण आदर राखला पाहिजे. इतरांना आहे तसे स्वीकारता येणे हा मानवाचा एक  महत्त्वाचा गुण आहे.

परिस्थितीवर आपले नेहमी नियंत्रण असेलच असेनही. त्यामुळे परिस्थितीचा स्वीकार अतिशय महत्त्वाचा ठरतो. कारण प्राप्त परिस्थिती स्वीकारल्यावरच आपण तिचा सामना योग्य प्रकारे करू शकतो. स्वीकृतीमुळे आपण नकारात्मक विचार दूर सारून जीवनाकडे वस्तुनिष्ठपणे बघू शकतो. यामुळे समाधान आणि आनंद यांच्यात वाढच होते. अपयश स्वीकारणे ही बाब सुद्धा या दृष्टीने अतिशय महत्त्वपूर्ण आहे. अपयशाचा स्वीकार करणे, त्यातून शिकणे आणि त्यानुसार पुढील प्रयत्न करणे, हीच यशाची गुरुकिल्ली आहे.

स्वीकृती म्हणजे समर्पण किंवा शरणागती नाही. अपयशाचा स्वीकार करणे म्हणजे अपयशाला प्राक्तन मानून हात टेकणे नव्हे. स्वीकृती मध्ये आपल्याला खडतर वाटणाऱ्या गोष्टी ओळखणे आणि त्याआधारे यशासाठी वास्तववादी रणनीती आखणे या बाबी अपेक्षित आहेत. तसेच एखाद्या गोष्टीला स्वीकारणे म्हणजे त्या गोष्टीला बरोबर म्हणून मान्यता देणे असे नाही. कारण अस्तित्व स्वीकारणे आणि नैतिक मान्यता देणे या भिन्न बाबी आहेत.

शेवटी हेच म्हणता येईल, की स्वीकृतीने बदलाची कवाडे उघडतात. स्वीकृती मुळे आपले विचार अधिक वस्तुनिष्ठ आणि तर्कशुद्ध होतात, व पर्यायाने स्थिरता व दयाभाव वाढतो. आयुष्यातील सर्वात महत्त्वाचा संघर्ष हा आपला आपल्याशीच असतो, आणि या संघर्षात जिंकण्याचे रहस्य म्हणजे स्वीकृती आहे.